Essentaksterfte is een ernstige en snel om zich heen grijpende boomziekte die inmiddels overal in Nederland voorkomt. Vooral de gewone es wordt getroffen. Het gaat om een agressieve schimmelaantasting waarvan bomen niet herstellen. De ziekte zorgt ervoor dat essen jaar na jaar verder achteruitgaan, met uiteindelijk vaak het afsterven van de boom tot gevolg.
De veroorzaker is de schimmel Hymenoscyphus fraxineus, ook wel het vals essenvlieskelkje genoemd. De infectie begint wanneer schimmelsporen op het blad terechtkomen. Kort daarna verwelkt het blad en valt vroegtijdig af. Wanneer de schimmel vanuit het blad de twijgen binnendringt, ontstaat een donkere verkleuring van de bast. Jonge scheuten sterven snel af en in oudere takken ontstaan wonden en aantastingen.
Omdat de infectie zich elk jaar opnieuw voordoet, verzwakken bomen steeds verder. Na verloop van tijd sterven ook de dikkere takken af. In veel gevallen spelen secundaire infecties, zoals aantasting door honingzwam, een extra rol bij het afsterven van de boom. Een groot percentage van de essen redt het uiteindelijk niet.
Er wordt intensief onderzoek gedaan naar mogelijke oplossingen. Zo onderzoekt Wageningen University & Research essen die een natuurlijke weerstand tegen essentaksterfte lijken te hebben. Deze bomen worden gevolgd en mogelijk gebruikt voor verdere vermeerdering. Zie je een es die ziek is of juist opvallend gezond blijft, dan is melden bij hen waardevol voor dit onderzoek.
Op ons terrein zijn de grote essen op dit moment gelukkig nog niet aangetast. Dat vraagt om alertheid, maar ook om zorgvuldige omgang met deze bomen, zodat ze zo lang mogelijk vitaal kunnen blijven.